Groeien in Christusbesef

Tweeëntwintigste Inspiratie: De ogen van Christus

In het cultiveren van Christusbesef kunnen iconen een eigen rol spelen. Henri Nouwen schreef een boekje ‘In het huis van de Heer. Bidden met iconen’ waarin hij onder andere bijgaande icoon bekijkt en beschrijft. Het gaat om de icoon van de Verlosser van Zvenigorod van Andrej Roebljov. Hieronder volgen enkele citaten van Henri Nouwen die helpen om Christus te zien via deze icoon.

“Het zijn de ogen van de Verlosser die uiteindelijk het kijken naar Roebljovs icoon tot zo’n diepe spirituele ervaring maken. Hun turende blik is zo mysterieus en diepzinnig, dat elk woord dat probeert ze te beschrijven, tekort schiet. De Christus van Roebljov kijkt ons recht in het gezicht en confronteert ons met zijn doordringende blik. Zijn ogen zijn groot, open en komen nog sterker uit door de zware wenkbrauwen en de diepe, ronde schaduwen. Ze zijn niet streng, ze oordelen niet, maar ze zien alles wat er is. Zij vormen het middelpunt van de icoon. Men zou kunnen zeggen: ‘Jezus is helemaal oog’. Zijn doordringende blik doet denken aan de woorden van de psalmist:

Heer, Gij doorgrondt en Gij kent mij,
Gij weet van mijn zitten, mijn opstaan,
Gij verstaat mijn gedachten van verre;
mijn op weg zijn keurt Ge, mijn rusten,
al mijn wegen zijn U vertrouwd…
Wáár zou uw geest ik ontkomen?
waar zou ik uw aanschijn ontgaan? (Ps 139,1-3,7)

Deze woorden spreken niet van een alomtegenwoordigheid die angst inboezemt, maar van de liefdevolle zorg van iemand die zich altijd en overal om ons bekommert. De ogen van Roebljovs Jezus zijn niet sentimenteel en ze oordelen ook niet, ze zijn vroom noch hardvochtig, ze zijn niet lief en niet streng. Het zijn de ogen van God, die ons in onze meest verborgen hoeken ziet en die van ons houdt met een goddelijke goedheid.”

Als je je in stilte laat aankijken door de ogen van Christus zoals Henri Nouwen ze beschrijft: wat in jouw leven voelt zich dan gezien, gekend en doorgrond – zonder oordeel maar met liefde?
Wat verandert er in jouw zelfbeeld, je gebed of je omgang met anderen wanneer je gelooft dat er geen ‘verborgen hoeken’ zijn die buiten de liefdevolle blik van Christus vallen?

Drieëntwintigste Inspiratie: Vrienden noem Ik jullie

Groeien in Christusbesef betekent ook: de vriendschap van Jezus leren kennen. Dit is wat Jezus zelf zegt (in Johannes 15:12-15):

Mijn gebod is dat jullie elkaar liefhebben zoals Ik jullie heb liefgehad. Er is geen grotere liefde dan je leven te geven voor je vrienden. Jullie zijn mijn vrienden wanneer je doet wat Ik zeg. Ik noem jullie geen slaven meer, want een slaaf weet niet wat zijn meester doet; vrienden noem Ik jullie, omdat Ik alles wat Ik van de Vader heb gehoord, aan jullie bekendgemaakt heb.

Jezus zelf kiest dat woord: vrienden. Hij zegt hier niet: volgelingen, dienaren of leerlingen, maar vrienden. Daarmee opent Hij Zijn hart. Vriendschap betekent nabijheid, gedeeld leven, wederzijds vertrouwen. Jezus’ vriendschap is geen oppervlakkige verbondenheid. Die vriendschap gaat zo ver dat Hij Zijn leven geeft. Liefhebben zoals Hij liefheeft, betekent: je leven openen voor de ander, ruimte maken. In die liefde zijn wij geen slaven die alleen maar uitvoeren wat moet, maar vrienden die weten wat er leeft in het hart van hun Vriend.

Vriendschap met Jezus is leven vanuit gedeeld geheim. Hij houdt niets achter: alles wat Hij van de Vader hoort, deelt Hij met ons. Dat vraagt van ons geen perfectie (vrienden mogen fouten maken), maar beschikbaarheid: willen luisteren, meegaan, verbinden. Wanneer je leeft vanuit deze vriendschap, verandert alles. Gehoorzaamheid is dan geen last meer, maar een antwoord van liefde. Christusbesef groeit waar je durft te leven als vriend van Jezus.

Wat roept het in jou op dat Jezus jou hier niet volgeling, dienaar of leerling noemt, maar vriend? Waar merk je verlangen, vreugde, maar misschien ook aarzeling of weerstand bij dat woord ‘vriendschap’?
Op welke plek in jouw leven zou gehoorzaamheid kunnen verschuiven van ‘moeten’ naar een antwoord van liefde, wanneer je die situatie beleeft vanuit de vriendschap met Jezus?

Vierentwintigste Inspiratie: Christus, innerlijk licht

In dit Taizélied wordt Christus bezongen als het innerlijk licht. Het lied bestaat ook in Nederlandse vertaling, maar daar wordt niet gesproken over ‘innerlijk licht’ maar over ‘licht in ons leven’.

Onder de video vind je het Frans, een Engelse vertaling en een Nederlandse vertaling.

Jésus le Christ, lumière intérieure,
Ne laisse pas mes ténèbres me parler.
Jésus le Christ, lumière intérieure,
Donne-moi d’accueillir ton amour.

Jesus Christ, inner light,
do not let my darkness speak to me.
Jesus Christ, inner light,
enable me to welcome your love.

Jezus, U bent het licht in ons leven,
laat nimmer toe dat het duister tot mij spreekt.
Jezus, U bent het licht in ons leven,
open mij voor Uw liefde, o Heer.

(Hier vind je nog een uitvoering van Nederland Zingt.)

Vijfentwintigste Inspiratie:

Dit is precies de middelste Inspiratie: er gaan 24 aan vooraf en er volgen nog 24. Een goed moment om nog een keer terug te gaan naar het kernverlangen dat bij deze cursus hoort en dat aangewakkerd wordt door deze woorden van Paulus:

Ontwaak, jij die slaapt,
en sta op uit de doden,
en Christus zal je verlichten.
[Efeziërs 5:14]

Met Christus ben ik gekruisigd:
ikzelf leef niet meer,
maar Christus leeft in mij.
[Galaten 2:20]

God heeft bekend willen maken
hoe luisterrijk dit geheim is voor alle volken:
Christus is in u,
Hij is uw hoop op goddelijke luister.
[Kolossenzen 1:27]

Laat deze drie teksten op je inwerken, leer ze zo uit je hoofd dat ze in je hart komen.

Als je deze drie teksten naast elkaar legt: waar raakt het kernverlangen van deze cursus jouw eigen verlangen naar ontwaken, leven en innerlijke vernieuwing het meest? Welke woorden blijven in je hart haken?
Wat zou er in jouw dagelijks leven concreet anders worden wanneer je leert leven vanuit dit geheim: “Christus leeft in mij” en “Christus is in u, uw hoop op goddelijke luister”? Waar voel je een uitnodiging tot opstaan?

Zesentwintigste Inspiratie: Het evangelie van de heerlijkheid van Christus

Op mijn boekenplank staat al vele jaren een boekje van John Piper dat ik alleen al mooi vind vanwege de aansprekende titel, die zo goed past bij een verlangen om te groeien in Christusbesef: ‘Jezus zien en ervaren en intens van Hem genieten’. Hier een citaat om langzaam en aandachtig te lezen:

“We hongeren allemaal naar de heerlijkheid van God, niet naar het eigen ik. Niemand gaat naar de Grand Canyon om zijn gevoel van eigenwaarde te vergroten. Waarom gaan we er dan naartoe? Omdat er voor onze ziel meer genezing is in het zien van grootsheid dan in het beschouwen van ons eigen ik. Wat is er eigenlijk belachelijker in een onmetelijk en glorieus heelal dan een mens die voor de spiegel staat, op het stipje dat aarde heet, en probeert zijn waarde te vinden in zijn eigen zelfbeeld? Het is intens droevig dat dit het evangelie van onze huidige wereld is.

Maar dit is niet het christelijk evangelie. In de duisternis van een kleinzielig bezigzijn met zichzelf heeft de lichtglans geschenen ‘van het evangelie der heerlijkheid van Christus, die het beeld van God is’ (2 Korintiërs 4:4). In het christelijk evangelie gaat het om ‘de heerlijkheid van Christus’, niet om mij. En als het wel – tot op zekere hoogte – om mij gaat, betekent het niet dat God zo’n hoge dunk van mij heeft, maar dat God mij genadig in staat stelt vreugde te beleven aan de voortdurende verheerlijking van Hem.

Wat was het meest liefdevolle dat Jezus voor ons kon doen? Wat was het doel, het hoogste goed van het Evangelie? Verlossing? Vergeving? Rechtvaardiging? Verzoening? Heiliging? Het kindschap Gods? Zijn al deze grote wonderen niet slechts wegen naar iets groters? Een uiteindelijk doel? Iets wat Jezus aan de Vader heeft gevraagd voor ons? ‘Vader, hetgeen Gij Mij gegeven hebt – Ik wil dat waar Ik ben ook zij bij Mij zijn, om mijn heerlijkheid te aanschouwen die Gij Mij gegeven hebt’ (Johannes 17:24).

Het christelijk evangelie is ‘het evangelie van de heerlijkheid van Christus’, omdat het einddoel ervan is dat we de heerlijkheid van Christus zien, genieten en tonen. Dat is niets anders dan de heerlijkheid van God. Hij is immers ‘de afstraling van zijn heerlijkheid en de afdruk van zijn wezen’ (Hebreeën 1:3). ‘Hij (Jezus) is het beeld van de onzichtbare God’ (Kolossenzen 1:15). Als het licht van het evangelie in ons hart straalt, is het ‘de lichtglans van de kennis der heerlijkheid Gods in het aangezicht van Jezus Christus’ (2 Korintiërs 4:6).”

Waar merk jij in je leven de neiging om je waarde vooral te zoeken in jezelf, je prestaties of je zelfbeeld? Wat gebeurt er innerlijk wanneer je je daarvan afwendt en je aandacht richt op de heerlijkheid van Christus?
Als het doel van het evangelie is dat je de heerlijkheid van Christus mag zien, genieten en weerspiegelen, hoe zou dat jouw gebed, je keuzes en je manier van leven vandaag kunnen veranderen? Waar verlang je naar meer ‘Christus zien’ en minder ‘naar mezelf kijken’?

Zevenentwintigste Inspiratie: Psalm 27

Wie Psalm 27 leest vanuit Christusbesef, komt Hem erin tegen. Neem de tijd om Psalm 27 aandachtig te beluisteren. Overal waar over de HEER wordt gesproken kun je de naam van Christus invullen.

Sta speciaal stil bij dit vers uit de Psalm:

Ik vraag aan de HEER één ding,
het enige wat ik verlang:
wonen in het huis van de HEER
alle dagen van mijn leven,
om de liefde van de HEER te aanschouwen,
Hem te ontmoeten in zijn tempel.

Achtentwintigste Inspiratie: De Naam van Jezus

In Les 1 maakte je in de Eerste Oefening al kennis met het Jezusgebed. Daarover schreef de monnik Lev Gillet een mooi boekje, als eenvoudig hulpmiddel bij het beoefenen van het Jezusgebed: “Heer Jezus Christus, Zoon van God, ontferm U over mij”. Laat je inspireren door het onderstaande citaat:

“Voor je begint de Naam van Jezus uit te spreken, moet je tot stille aandacht binnenin jezelf komen en om de verlichting en de leiding van de Heilige Geest vragen. “Niemand kan zeggen: Jezus is Here, dan door de Heilige Geest”. De Naam Jezus kan niet werkelijk in een hart komen dat niet gevuld is met de reinigende adem en het vuur van de Geest. De Geest zelf zal ons de Naam van de Zoon inblazen en deze in ons doen oplichten.

Dan maar gewoon beginnen. Wie wil lopen moet een eerste stap zetten; wie wil zwemmen moet in het water springen. Zo is het ook met de aanroeping van de Naam. Begin hem in aanbidding en liefde uit te spreken. Houd hem vast. Herhaal hem. Denk er niet aan dat je met de aanroeping van de Naam bezig bent, denk alleen aan Jezus zelf. Zeg zijn Naam langzaam, zacht en rustig.

Beginners maken vaak de fout dat ze bij de aanroeping van de Heilige Naam intense innerlijke ervaringen of emoties willen hebben. Ze proberen hem met grote kracht uit te spreken. Maar de Naam van Jezus moet niet geschreeuwd of geforceerd uitgebracht worden, ook niet van binnen. (…) Krampachtige pogingen om te zoeken naar intense ervaringen halen niets uit. Terwijl je de Heilige Naam herhaalt, moet je rustig, beetje bij beetje, je gedachten, je gevoelens en je wil eromheen groeperen, ja je gehele wezen. Laat de Naam je ziel doordringen zoals een druppel olie zich uitbreidt op een doek en die doordrenkt. Laat niets van jezelf erbuiten. Geef jezelf helemaal en omsluit je met de Naam.”

Wat vraagt het van jou om de Naam van Jezus niet te gebruiken om iets te bereiken (rust, ervaring, gevoel), maar om je eenvoudig en aandachtig aan Zijn aanwezigheid toe te vertrouwen? Waar voel je weerstand tegen deze eenvoud?
Laat dit beeld tot je doordringen: “Laat de Naam je ziel doordringen zoals een druppel olie zich uitbreidt op een doek en die doordrenkt.”

Zevende Oefening: Maak (hernieuwd) kennis met lectio divina

Lectio divina is een manier van Bijbellezen die behulpzaam is bij het cultiveren van Christusbesef. In onderstaande video geef ik in 35 minuten uitleg over deze spirituele oefening.